Millet bahçelerinde yeni dönem: ticari üniteler “hasılat paylı” modelle kiralanabilecek
18 Ekim 2025 tarihli ve 33051 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’e 74/B “Millet bahçelerinin kiraya verilmesi” maddesi eklendi. Ticari üniteler, Bakanlığın bağlı/ilgili/ilişkili kurum ve iştiraklerine protokolle ve hasılat veya gelirden pay esaslı olarak kiralanabilecek. Düzenleme yayım tarihinde yürürlükte.
Değişiklik; millet bahçesi olarak belirlenen alanlarda Hazine’ye ait taşınmazlar üzerindeki ticari ünitelerin, bakım–onarım, güvenlik, temizlik gibi işletme hizmetlerini sürdürülebilir şekilde finanse etmek amacıyla hasılat/gelir paylaşımlı kiralama usulüyle işletilebilmesini öngörüyor. Kiralama işlemleri, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının bağlı, ilgili ve ilişkili kurum/kuruluşları ile bunların iştiraklerine protokol yapılarak gerçekleştirilebilecek.
Neler getirdi? (Değişikliğin ana başlıkları)
- Yeni kiralama modeli: Millet bahçelerinde bulunan ticari üniteler için hasılat ve/veya gelirden pay esaslı kiralama yolu açıldı. Böylece klasik kira bedeli yerine ciroya/gelire endeksli bir paylaşım modeli uygulanabilecek.
- Protokolle kiralama: Kiralama; Bakanlığın bağlı–ilgili–ilişkili kurum/kuruluşları ve iştirakleri ile protokol düzenlenerek yapılacak. Bu yöntem, alanların bakım–onarım–güvenlik–temizlik gibi işletme giderlerinin karşılanmasına hizmet ediyor.
- Kapsamın sınırı: Düzenleme, Bakanlıkça millet bahçesi olarak belirlenen alanlarda kalan Hazine taşınmazları üzerindeki ticari üniteler ile sınırlı. Diğer Hazine taşınmazlarına ilişkin genel hükümler aynı Yönetmelikte hüküm doğurmaya devam ediyor.
- Yürürlük: Değişiklik yayım tarihinde yürürlüğe girdi.
Belediyeleri ilgilendiren hususlar
- Ruhsat ve yerel denetim: Ticari ünitelerin faaliyete geçebilmesi, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında ruhsatlandırma süreçlerine tabidir; yerel idarelerce (belediyeler/büyükşehir) yürütülen ruhsat ve zabıta denetimi yetkileri aynen sürer.
- Plan–imar uyumu: İşletme protokolleri ve kiralama süreçleri, ilgili imar, çevre, itfaiye ve sağlık mevzuatına uygunluk arar; belediyelerin gürültü, atık, tabela/reklam, işgaliye gibi yerel düzenlemeleri geçerlidir.
- Gelir paylaşımının etkisi: Hasılat/gelir paylı model; işletme kalitesini ve sürekliliğini artırmayı, kamusal alanın bakım–temizlik–güvenlik giderlerinin finanse edilmesini amaçlıyor. Belediyelerin saha düzeni ve kamusal düzen (zabıta) denetimleri, işleyişin vatandaş lehine sürmesi için kritik.
Neden önemli?
Millet bahçelerindeki ticari ünitelerde gelir paylaşımı temelli model, kamusal alanların operasyonel giderlerinin (bakım, güvenlik vb.) sürdürülebilir finansmanını hedefliyor. Bu; kullanıcı memnuniyetinin ve alanların işletme standardının yükseltilmesi, aynı zamanda kamu varlığının ekonomik olarak değerlendirilmesi bakımından dikkat çekici bir araç.
Uygulamada dikkat edilmesi gerekenler
- Protokol içeriği: Hasılat/gelir paylaşım oranı, raporlama–denetim, hizmet kalite standartları, bakım–güvenlik–temizlik performans göstergeleri açık yazılmalı.
- Ruhsat ve uygunluk: İşletme türüne göre ruhsat şartları, yangın–sağlık–çevre hükümleri ve çalışma saatleri belediye mevzuatıyla uyumlu kurgulanmalı.
- Mevcut sözleşmeler: Hazine taşınmazları Yönetmeliği’nin diğer hükümleri ve önceki değişikliklerle (ör. kira/ceza–fesih rejimi) çakışma yaratmamak için hukuki envanter güncellenmeli. (Genel arka plan için konsolide metin.)