Birleşmiş Milletler (BM) tarafından kabul edilen 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi doğrultusunda hazırlanan VSR (Voluntary Subnational Review / Gönüllü Ulusaltı Değerlendirme) raporları; belediyelerin sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda yürüttüğü çalışmaları, veri üretim kapasitesini ve yerel düzeydeki uygulama süreçlerini ortaya koyan gönüllü raporlama mekanizmaları arasında yer alıyor.
Ülkelerin Birleşmiş Milletler Yüksek Düzeyli Siyasi Forumu’na (HLPF) sunduğu Gönüllü Ulusal Değerlendirme Raporları’nın (VNR) yerel ölçekteki tamamlayıcısı niteliğindeki bu çalışmalar, sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin yerelleştirilmesini ve belediyelerin bu alandaki katkılarının görünür hale getirilmesini amaçlıyor.
Arslan: “SKA Alanındaki Çalışmaları Sistematik Hale Getirmeyi Amaçlıyoruz”
TBB Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Şengül Altan Arslan, çalıştayın açılışında yaptığı konuşmada, TBB tarafından yürütülen “Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Gönüllü Ulusaltı Değerlendirme (SKA-VSR)” çalışmasının belediyelerin katkılarıyla şekillenen ortak bir süreç olduğunu ifade etti. Arslan, “Bu rapor, yalnızca TBB tarafından hazırlanan teknik bir çalışma değil; belediyelerimizin sahadaki emeği, kurumsal birikimi ve sürdürülebilir kalkınma alanındaki katkılarıyla anlam kazanan ortak bir çalışmadır” dedi. Çalıştayın amacının yalnızca hazırlanan raporu paylaşmak olmadığını belirten Arslan, taslak çalışmanın belediyelerle birlikte gözden geçirilmesi, veri ve belge doğruluğunun teyit edilmesi ve nihai raporun ortak katkılarla güçlendirilmesinin hedeflendiğini söyledi.
Sürdürülebilir kalkınmanın artık yalnızca uluslararası kuruluşların veya merkezi yönetimlerin gündeminde yer alan bir kavram olmadığını ifade eden Arslan, sosyal destek hizmetlerinden çevre ve iklim çalışmalarına, altyapı yatırımlarından katılımcı yönetim anlayışına kadar birçok başlığın belediyelerin doğrudan çalışma alanı içerisinde bulunduğunu kaydetti.
Arslan, “SKA’ların Gerçek Karşılığı Yerelde Ortaya Çıkmaktadır”
2015 yılında kabul edilen 2030 Gündemi ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın (SKA) ise süreci daha kapsamlı ve bütüncül bir noktaya taşıdığını belirten Arslan, “SKA’ların hayata geçirilmesi yalnızca ulusal düzeyde alınacak kararlarla mümkün değildir. Bu amaçların gerçek karşılığı, büyük ölçüde yerelde, kentlerde, ilçelerde, mahallelerde ve belediyelerimizin sunduğu hizmetlerde ortaya çıkmaktadır” dedi.
Arslan, dünyada SKA’ların izlenmesi ve raporlanması için farklı düzeylerde mekanizmalar geliştirildiğini belirterek, ulusal düzeyde Gönüllü Ulusal Değerlendirme Raporları’nın (VNR), belediye düzeyinde Gönüllü Yerel Değerlendirme Raporları’nın (VLR) ve yerel yönetim birlikleri tarafından ise Gönüllü Ulusaltı Değerlendirme Raporları’nın (VSR) hazırlandığını söyledi. TBB tarafından yürütülen SKA-VSR çalışmasının, Türkiye’de yerel yönetimlerin SKA’lara katkısını ulusaltı ölçekte, karşılaştırmalı ve kanıta dayalı biçimde değerlendirmeyi amaçlayan ilk çalışma olduğunu ifade eden Arslan, bu çalışmanın belediyelerin sürdürülebilir kalkınma alanındaki katkılarını ulusal ve uluslararası düzeyde daha görünür hale getireceğini kaydetti.
Raporun belediyeleri yarıştırmayı ya da başarı sıralaması oluşturmayı amaçlamadığının altını çizen Arslan, çalışmanın temel hedefinin belediyelerin güçlü yönlerini görünür kılmak, gelişime açık alanları değerlendirmek ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin stratejik yönetim süreçleriyle ilişkisini ortaya koymak olduğunu belirtti. Arslan, bu kapsamda stratejik planlar, performans programları, faaliyet raporları, bütçe ve kaynak ihtiyacı tabloları ile VLR, SECAP, iklim eylem planı ve yerel eşitlik eylem planı gibi tamamlayıcı belgelerin birlikte değerlendirildiğini ifade etti.
SKA-VSR raporunun belediyelerin yalnızca tekil projelerini değil, kurumsal planlama ve uygulama kapasitesini de görünür hale getireceğini vurgulayan Arslan, çalışmanın veri üretimi, izleme-değerlendirme, raporlama ve kapasite geliştirme süreçleri açısından da önemli bir zemin oluşturacağını söyledi.
VSR Raporu Tanıtıldı
Çalıştay çerçevesinde TBB Dış ilişkiler Müdürü Yahya Can Dura bir yıllık süreçte hazırlanan VSR Raporu Genel Tanıtımına ilişkin sunumunu gerçekleştirdi. Taslak raporun metodolojisi ve genel sonuçlarını paylaşan Dura, 17 pilot belediyenin değerlendirilmeye alındığını kaydederek 13 belediyeden nispeten sağlıklı veri toplandığını belirtti.
Pilot belediyelerin; belediye seçimi, belediye türleri ve coğrafi dağılım gibi kriterler çerçevesinde belirlendiğinin altını çizen Dura, Türkiye’nin nüfusunun yüzde 35-40’ına yakın bir bölümüne hizmet eden belediyeleri ihtiva eden bir havuz oluşturulduğunu söyledi.
Dura’nın rapora dair teknik bilgileri aktarmasının ardından TBB Dış İlişkiler Koordinatörü Murat Kodaz, SKA’larla ilgili sunumunu katılımcılarla paylaştı.
Çalıştay Eş Zamanlı Oturumlarla Devam Ediyor
Ortak bilgilendirme oturumunun ardından, belediyeler için hazırlanan VSR raporlarının bölümlerinin ayrıntılı biçimde ele alındığı “Belediye Bazlı Değerlendirme Oturumu”na geçildi. Oturum kapsamında hazırlanan taslak rapor belediyelerle paylaşılırken, katılımcı belediyelerden teknik içerik, veri doğruluğu ve uygulama süreçlerine ilişkin geri bildirimler alındı.
Gün boyu devam eden çalıştay kapsamında ayrıca Veri Analizi ve Endeks Değerlendirme Oturumu da gerçekleştirildi. Oturumda, belediyelerden elde edilen veri setleri, göstergeler ve endeks sonuçları teknik açıdan ele alınırken; sürdürülebilir kalkınma amaçları kapsamında yürütülen çalışmaların ölçülebilirliği, veri üretim kapasitesi ve raporlama süreçleri değerlendirildi. Belediyelerin güçlü yönleri ile gelişime açık alanlara ilişkin teknik bulgular da oturum kapsamında katılımcılarla paylaşıldı.
Altun: “Bu Süreci Yalnızca Bir Rapor Hazırlama Süreci Olarak Görmüyoruz”
Çalıştayın kapanışında konuşan TBB Genel Sekreter Yardımcısı Ulaş Altun, programın önemli bir aşamasının tamamlandığını belirtti.
Gün boyunca raporun genel çerçevesi, belediye bazlı değerlendirmeler ile veri, analiz ve endeks başlıklarının birlikte ele alındığını kaydeden Altun, belediyelerin sosyal destek, kadın hizmetleri, enerji verimliliği, iklim uyumu, atık yönetimi, yeşil alanlar, afet hazırlığı ve kurumsal veri üretimi gibi alanlarda önemli çalışmalar yürüttüğünü söyledi.
Konuşmasında veri ve endeks çalışmaları kapsamında belediyelerin farklı güçlü yönlerinin ortaya çıktığını belirten Altun, verdiği örneklerle belediyelerin farklı alanlarda öne çıkan veri ve uygulamalara sahip olduğunu vurguladı.
Bulguların bir başarı sıralaması olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Altun, “Bu süreci yalnızca bir rapor hazırlama süreci olarak görmüyoruz. Bu süreç aynı zamanda belediyelerimizle birlikte öğrenme, veri kalitesini artırma, iyi uygulamaları görünür kılma ve yerel yönetimlerin sürdürülebilir kalkınmadaki rolünü daha güçlü biçimde ortaya koyma sürecidir.” dedi. Altun, belediyelerden alınan geri bildirimlerin raporun nihai haline doğrudan katkı sağlayacağını belirterek, Türkiye’nin ilk SKA-VSR çalışmasının yerel yönetimlerin sürdürülebilir kalkınma amaçlarına katkısını ulusal ve uluslararası düzeyde görünür kılacağını ifade etti.
