Tapu Kaydı mı, Yapının Durumu mu Esas Alınır?
Uygulamada en çok yapılan hata, tapu kaydındaki ifadelerin her şeyi belirlediğinin düşünülmesidir. Oysa tapu kaydı, taşınmazın mülkiyet ve cins bilgisini gösterir; üzerindeki yapının hukuken kullanılabilir olup olmadığını tek başına ortaya koymaz.
Bu nedenle belediyeler, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verirken şu temel soruya odaklanır:
“Bu yapının, mevzuata uygun şekilde yapılmış ve güvenli biçimde kullanılabileceğini gösteren belgeleri var mı?”
Bu yaklaşım nedeniyle tapuda tarla, bahçe, samanlık, ardiye veya kargir ev olarak görünen yerler, bazı şartlar sağlandığında işyeri ruhsatına konu olabilir.
Yapı Kullanma İzin Belgesi (İskan) Neden Belirleyici?
Bir yapının işyeri olarak kullanılabilmesinde en kritik belge, yapı kullanma izin belgesidir. Bu belge, binanın;
-
Ruhsat ve projelerine uygun şekilde tamamlandığını,
-
Can ve mal güvenliği açısından kullanılmasında sakınca bulunmadığını,
gösterir.
İskanı olmayan yapılar, kural olarak işyeri ruhsatı alamaz. Bu durum, vatandaş açısından çoğu zaman “gereksiz formalite” gibi algılansa da, belediyeler açısından kamu güvenliğiyle doğrudan ilgilidir.
Kullanım Amacı Değiştiğinde Ne Olur?
Bir yapı için iskan alınmış olsa bile, kullanım amacı sonradan değiştirildiğinde (örneğin konutun işyerine dönüştürülmesi) mevcut belgeler yeterli olmayabilir. Böyle durumlarda yapı, yeni kullanım amacına uygun hâle getirilir; gerekirse tadilat yapılır ve yapı yeniden değerlendirilir.
Bu süreç, yangın güvenliği, deprem dayanımı ve çevresel etkiler gibi unsurların yeniden ele alınmasını sağlar.
Sonradan Yapılan Değişiklikler Neden Sorun Yaratır?
Zaman içinde yapılan kat ilaveleri, eklentiler veya açık alanların kapatılması, yapının artık ruhsat ve projelerine uygun olmamasına yol açabilir. Bu tür durumlarda işyeri ruhsatı verilemez veya mevcut ruhsat devredilemez. Öncelikle yapının hukuki durumu düzeltilir.
Tapuda Tarla Ama Üzerinde Bina Varsa?
Tapuda tarla veya bahçe olarak kayıtlı bir taşınmaz üzerinde fiilen bir bina bulunması mümkündür. Eğer bu bina:
-
Hukuken yapı niteliği taşıyorsa ve
-
Kullanılmasına izin veren resmi belgelere sahipse,
faaliyetin türüne göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenebilir. Burada esas olan, tapu kaydı değil; yapının hukuken tanımlanmış ve kullanılabilir durumda olmasıdır.
Sonuç
İşyeri ruhsatı süreçlerinde belirleyici olan, tapuda ne yazdığı değil; yapının mevzuata uygun, güvenli ve faaliyete elverişli olup olmadığıdır. Belediyelerin ayrıntılı inceleme yapmasının nedeni, vatandaşı zorlamak değil; kamu düzenini, çevreyi ve güvenliği korumaktır.
