Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü, 18 Şubat 2026 tarihli görüşünde; belediye meclis üyeleri arasından belediye başkan yardımcısı görevlendirmesinde norm kadro sayısına bağlı kalınmayacağını ve bu şekilde görevlendirilenlerin SGK bildirimlerinin hangi statüde yapılacağına ilişkin uygulama çerçevesini hatırlattı.
Norm kadro sayısı bağlayıcı değil: Belediye başkanı meclis üyesini başkan yardımcısı görevlendirebilir
Görüşün temel dayanağı, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesindeki açık hüküm. Buna göre norm kadrosunda belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde, belediye başkanı “zorunlu gördüğü takdirde” meclis üyeleri arasından başkan yardımcısı görevlendirebiliyor ve bu işlem norm kadro adediyle sınırlanmıyor. Aynı hüküm, nüfus dilimlerine göre görevlendirilebilecek meclis üyesi sayısını da belirliyor (50.000’e kadar 1; 50.001–200.000 arası 2; 200.001–500.000 arası 3; 500.000 ve üzeri 4).
Ödenek ve “hak teşkil etmez” vurgusu yeniden hatırlatıldı
Meclis üyesi başkan yardımcılığı modeli, klasik “kadroya atama” gibi sonuç doğurmuyor. Görüş yazılarında altı çizilen çerçeve şu: Bu şekilde görevlendirilen meclis üyesine, belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3’ünü aşmamak üzere meclisçe belirlenecek aylık ödenek veriliyor; görevlendirme memuriyete geçiş / sözleşmeli-işçi statüsü gibi bir hak doğurmuyor ve meclisin görev süresini aşamıyor. SGK prim ve benzeri giderlerin kurum karşılıkları da belediye bütçesinden karşılanıyor.
Kritik başlık: Sigorta bildirimi “talebe göre” şekilleniyor
Bakanlık görüşleri, SGK’nın “Sigortalılık İşlemleri” çerçevesinde belediye başkan yardımcılarının sigortalılığının talebe bağlı olduğunu tekrar ediyor. Uygulama mantığı özetle şöyle:
Meclis üyeleri arasından görevlendirilen başkan yardımcısı SGK’ya başvurarak 5510 sayılı Kanun kapsamında hangi statüde ilişkilendirileceğini talep edebiliyor; herhangi bir sigortalılığı olmayanların talep halinde (belirli şartlarla) 4/c kapsamında, talep edenlerin ise 4/a kapsamında değerlendirilebildiği; daha önce 4/a veya 4/b kapsamındakilerin ise sigortalılıklarını sona erdirip 4/c’yi isteyebildiği çerçevesi korunuyor.
Emekli aylığı alanlar için ayrı hat: 4/c değil, destek primi gündeme gelebilir
Görüşlerde en çok tereddüt üreten alanlardan biri, emekli aylığı almakta iken meclis üyesi olup başkan yardımcısı görevlendirilenlerin durumu. 2024 tarihli Bakanlık görüşünde; emekli aylığı alan bir kişinin bu görev nedeniyle 5510/4-c kapsamına alınmasının mümkün olmadığı, SGK genelgesi yaklaşımı gereği emekli aylığı kesilmeksizin (talep ve şartlara bağlı olarak) sosyal güvenlik destek primi üzerinden değerlendirilebileceği hatırlatılıyor. Bu çerçeve 2026 tarihli görüşte de “sigorta bildirimi” ekseninde uygulamaya yön veren ana referanslardan biri olarak öne çıkıyor.
Belediyeler için pratik sonuç: Personel planlaması, bütçe ve SGK bildirimi tek dosyada netleştirilmeli
Bu görüşün sahadaki karşılığı şu: Meclis üyesi başkan yardımcısı görevlendirmelerinde “norm kadro var mı/yok mu” tartışması yerine, 49. maddedeki şartların sağlanması, görevlendirme onayı ve meclis ödeneği kararının doğru kurulması, en önemlisi de ilgili kişinin talebine göre SGK tescil/bildirim sürecinin dosyaya bağlanması gerekiyor. Aksi halde denetimlerde “yanlış statüden bildirim”, “dayanaksız prim ödeme” veya “emekli statüsünde hatalı ilişkilendirme” gibi risk başlıkları gündeme gelebiliyor.
Halil Memiş Değerlendirmesi
Konu ile ilgili açıklama yapan MİARGEM Başkanı ve MTS İmtiyaz Sahibi Halil Memiş şu hususlara değindi:
“Belediye meclis üyeleri arasından başkan yardımcısı görevlendirilmesine ilişkin Bakanlık görüşü, uygulamada uzun süredir bazı noktalarda tereddüt yaratan iki temel noktayı netleştirmiştir: norm kadro sınırı ve sigorta statüsü.
Öncelikle, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesi çerçevesinde yapılan görevlendirmelerde norm kadro sayısının bağlayıcı olmadığı hususunun tekrar teyit edilmesi, belediye başkanının yönetim esnekliğini güçlendirmektedir. Ancak bu esneklik, sınırsız bir takdir yetkisi anlamına gelmez. Nüfus kriterine bağlı sayı sınırlaması ve görevlendirmenin meclis süresiyle sınırlı olması, bu yetkinin hukuki çerçevesini açıkça çizmektedir.
İkinci ve daha kritik boyut ise sigorta bildirimidir. Görevlendirilen kişinin 5510 sayılı Kanun kapsamındaki statüsünün talebe bağlı olarak şekillenmesi; belediyeler açısından teknik ve mali risk alanı oluşturmaktadır. Özellikle emekli aylığı almakta olan meclis üyeleri bakımından 4/c kapsamında değerlendirme yapılamayacağı hususu, uygulamada yanlış bildirim kaynaklı kamu zararı ihtimallerini doğrudan etkilemektedir.
Bu nedenle belediyelerin;
- Görevlendirme onay yazısını,
- Meclis ödenek kararını,
- İlgili kişinin SGK talep beyanını,
- Sigorta tescil ve prim hesaplama dayanaklarını
tek dosya bütünlüğü içinde kayıt altına alması önem taşımaktadır.
Norm kadro tartışması kapanmış görünse de, denetim perspektifinden bakıldığında asıl belirleyici unsur; işlemin şekli değil, belgelendirme ve doğru sigorta statüsüdür. İdari tasarrufun hukuki güvenliği, ancak usulüne uygun dosyalama ve kayıt disiplini ile sağlanabilir.”
Kaynak: ÇŞİDB Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü görüş notları (14.11.2024 ve 13.08.2024) ile 18.02.2026 tarihli “sigorta bildirimleri” konulu görüş.
