Çevre, Sağlık ve Trafik İçin Risk: Belediyeler Başıboş Atlarla Mücadelede
Hem halk sağlığını hem de şehir estetiğini bozan başıboş atlar için belediyeler, kurumsal işbirliği ve vatandaş desteğiyle çözüm arıyor.
Türkiye’nin birçok kentinde başıboş atlar, hem trafik güvenliği hem de halk sağlığı açısından risk oluşturuyor. Belediyeler ise kanunların verdiği yetkilerle hem cezai yaptırımlar uyguluyor hem de hayvanların bakım ve rehabilitasyonunu üstleniyor.
Yasal Dayanaklar: Kanunlar Belediyelere Görev Yüklüyor
Başıboş atlarla mücadelede belediyelerin elini güçlendiren en önemli unsur, çeşitli kanunlarla kendilerine tanınan yetkiler ve yükümlülüklerdir. Bu çerçevede belediyeler yalnızca kamu düzenini sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda hayvanların korunması ve refahını da gözetmek zorunda kalıyor.
Belediye Kanunu
5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelere çevre ve halk sağlığını koruma görevi veriyor. Bu kapsamda sahipsiz hayvanların toplanması ve muhafaza altına alınması belediyelerin sorumlulukları arasında.
Hayvanları Koruma Kanunu
5199 sayılı Kanun, sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların bakımevlerine alınmasını, tedavi ve rehabilite edilmesini öngörüyor. Bu hüküm, atları da kapsıyor çünkü kanun onları evcil hayvan statüsünde değerlendiriyor.
Kabahatler Kanunu
Başıboş hayvan bırakan sahiplerine idari para cezası verilmesini mümkün kılıyor. Belediyeler, bu maddeye dayanarak vatandaşlara caydırıcı yaptırımlar uyguluyor.
Türk Ceza Kanunu
177. madde, gözetimi altındaki hayvanı başkalarının hayatı ve sağlığı açısından tehlikeli olacak şekilde serbest bırakanlara hapis veya adli para cezası öngörüyor.
Belediyelerin Uyguladığı Tedbirler
Kent yaşamını tehdit eden başıboş atlara karşı belediyeler çok yönlü ve aşamalı bir mücadele yürütüyor. İlk adımda vatandaşların ihbarları ve zabıta devriyeleriyle atların tespiti sağlanıyor. Sahibi belirlenen atlar için uyarı ve bilgilendirme mekanizmaları devreye sokulurken, sorunun devam etmesi halinde Emniyet ve Tarım Müdürlükleriyle işbirliği içinde yakalama operasyonları düzenleniyor. Yakalanan atlar, barınaklara veya doğal yaşam alanlarına nakledilerek veteriner kontrollerinden geçiriliyor, gerekli tedavi ve rehabilitasyon süreçleri uygulanıyor. Bununla birlikte belediyeler yalnızca hayvanları toplamakla yetinmiyor; sahiplerini de caydırıcı para cezalarıyla karşı karşıya bırakıyor. Kırklareli, Samsun Terme ve Hakkari’deki uygulamalar bu duruma örnek oluşturuyor; söz konusu illerde belediyeler Kabahatler Kanunu’na dayanarak at sahiplerine binlerce liralık ceza kesti. Tekrar eden ihlallerde ise dosyalar adli mercilere iletilerek süreç ağır yaptırımlarla devam ediyor.
İhbar ve Tespit
Vatandaşların şikâyetleri üzerine belediye zabıta ekipleri harekete geçiyor. Düzenli devriyelerle başıboş atların bulunduğu noktalar belirleniyor.
Sahiplerine Uyarı ve Bilgilendirme
Atların sahibi tespit edildiğinde öncelik cezadan ziyade uyarı oluyor. Vatandaşlar hem riskler hem de yasal yaptırımlar hakkında bilgilendiriliyor.
Yakalama Operasyonları
Uyarıların sonuç vermediği durumlarda belediye veteriner işleri, zabıta, Emniyet ve Tarım Müdürlükleriyle ortak operasyon düzenliyor. Bu aşamada hem hayvanın güvenliği hem de halkın can güvenliği gözetiliyor.
Barınak ve Rehabilitasyon
Yakalanan atlar belediyelerin barınaklarına veya doğal yaşam alanlarına naklediliyor. Veteriner kontrolleri, aşı ve tedavi uygulamalarıyla sağlık durumları güvence altına alınıyor.
Cezai Yaptırımlar ve Adli Süreç
Atını başıboş bırakan sahipler Kabahatler Kanunu kapsamında para cezasıyla karşılaşıyor. Tekrar eden vakalarda ise dosyalar savcılığa intikal ettirilerek Türk Ceza Kanunu çerçevesinde adli süreç başlatılıyor.
Çevre ve Şehircilik Açısından Sorun
Başıboş atların varlığı yalnızca güvenlik değil, aynı zamanda kent estetiği ve çevre düzeni açısından da büyük sorun yaratıyor. Kontrolsüz şekilde sokaklarda dolaşan atlar, park ve bahçelerde tahribat yaratıyor, çöp konteynerlerini devirerek çevre kirliliğine sebep oluyor.
Kent Estetiğine Etki
Caddelerde dolaşan atlar, şehir planlamasına aykırı görüntüler oluşturuyor ve vatandaşların tepkisini çekiyor.
Park ve Yeşil Alanlara Zarar
Atların park ve bahçelerdeki bitkilere zarar vermesi, çevre düzenlemeleri açısından ciddi bir tehdit oluşturuyor.
Çöp ve Kirlilik Sorunu
Çöp konteynerlerinin devrilmesi kötü görüntü ve kokuya yol açıyor, belediye temizlik ekiplerine ek yük getiriyor.
Halk Sağlığı İçin Risk Oluşturuyor
Başıboş atlar, insan sağlığı için doğrudan ve dolaylı riskler taşıyor. Hem bulaşıcı hastalıkların yayılmasına sebep olabiliyor hem de trafik güvenliği açısından büyük bir tehdit oluşturuyor.
Hastalık Riski
Atlar, ruam, şarbon ve kuduz gibi insanlara da bulaşabilen hastalıkların taşıyıcısı olabiliyor. Bu nedenle belediyeler hızlı müdahaleyle hayvanları karantinaya alıyor.
Trafik Güvenliği Tehlikesi
Gece saatlerinde yollara çıkan atlar ölümcül trafik kazalarına yol açabiliyor. Bu risk, halk güvenliği açısından en kritik konulardan biri.
Çevresel Sağlık Sorunları
Aç kalan atların çöpleri dağıtması ve dışkıları, mikropların ve haşerelerin çoğalmasına sebep oluyor.
Hayvan Refahı da Gözetiliyor
Belediyeler, yalnızca cezai yaptırımlar uygulamakla kalmıyor, aynı zamanda hayvanların yaşam haklarını da koruyor. Bu çerçevede yakalama ve barınma süreçlerinde hayvanların zarar görmemesi sağlanıyor.
Yakalama Sürecinde Duyarlılık
Atlar yakalanırken şiddet uygulanmıyor, güvenli ve kontrollü yöntemler tercih ediliyor.
Barınaklarda Uygun Koşullar
Hayvanlara geniş alan, temiz su, düzenli beslenme ve veteriner desteği sağlanıyor. Güçten düşmüş atlar özel bakıma alınıyor.
Kısırlaştırma ve Sahiplendirme
Kontrolsüz üremenin önüne geçilmesi için kısırlaştırma yapılırken, uygun görülen atlar sahiplendirme süreçlerine dâhil ediliyor.
Sonuç: İşbirliği Şart
Belediyeler, başıboş atlarla mücadelede yalnızca kanunların yüklediği sorumlulukları yerine getirmiyor, aynı zamanda kent güvenliği ve hayvan refahı arasında denge kurmaya çalışıyor. Ancak bu mücadelenin kalıcı başarıya ulaşabilmesi için farklı kurumların ve vatandaşların desteği zorunlu görünüyor.
Kurumlar Arası Koordinasyon
Tarım ve Orman Bakanlığı, emniyet birimleri ve sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği yapılması gerekiyor.
Vatandaşın Sorumluluğu
Vatandaşların hayvanlarını başıboş bırakmaması ve gördükleri durumları belediyelere bildirmesi, çözümün en önemli adımlarından biri.
Belediyelerin Çağrısı
Belediyeler, kamuoyuna şu mesajı veriyor: “Hem insanların hem de hayvanların güvenliği için bu konuda duyarlı davranılması gerekiyor.”