TWITTER FACEBOOK
| | | |

Zabıta ve İtfaiye Müdürlüklerine Atamalarda Teşkilatta Çalışmış Olma Şartı ve Başka Kadrolara Atanma

Bu yazı MİARGEM Başkanı Halil MEMİŞ'in; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararı çerçevesinde, zabıta ve itfaiye müdürü kadrolarına yapılacak atamalarda, zabıta ve itfaiye teşkilatında çalışmış olma şartının aranıp aranamayacağına ilişkin değerlendirmelerini içermektedir. (19.07.2020 - 16:05)

ZABITA VE İTFAİYE MÜDÜRLÜKLERİNE ATAMALARDA TEŞKİLATTA ÇALIŞMIŞ OLMA ŞARTI VE BAŞKA KADROLARA ATANMA

Halil MEMİŞ

MİARGEM Başkanı 

1. Giriş

Bizi takip edenlerin de hatırlayacağı üzere, kaleme aldığımız “Zabıta ve İtfaiye Müdürü Kadrolarına Yapılacak Atamaların Görevde Yükselme Sisteminden İstisna Olup Olmadığı” başlıklı yazımızda, söz konusu kadroların görevde yükselme sistemi dışında tutulup tutulmayacağı hususu değerlendirilmiş, bunun mümkün olmayacağı kanaatine varılmıştır.

Bilindiği üzere, uzun zamandır üzerinde çalışılan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik yürürlüğe girmiştir. Yeni yürürlüğe giren bu Yönetmelik dahi esasa ilişkin düşüncemizi değiştirmemiştir.

Ancak öyle anlaşılıyor ki, yeni Yönetmeliğin 20 nci maddesindeki düzenleme ile doğrudan olmasa bile dolaylı bir şekilde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, mevcut anlayışı ve durumu muhafaza etmiştir. Böylelikle, zabıta ve itfaiye müdürü kadrolarına, genel hükümlere göre görevde yükselme sınavına tabi tutulmadan atama yapılmasına imkan sağlanmıştır.

2. İtfaiye ve Zabıta Müdürü Kadrolarına Atanma

2.1. Görevde Yükselme Açısından Değerlendirme

Yeni yürürlüğe giren Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in “Zabıta ve itfaiye personeli” başlıklı 20 inci maddesinin 1 inci fıkrasındaki “Zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemleri, ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür.” hükmü ile aynı fıkranın (a) bendindeki “Zabıta müdürü ve itfaiye müdürü kadrolarında en az iki yıl görev yapanlar, 19 uncu maddenin birinci fıkrasının (c) bendindeki hükümlere göre” alt görevlerde çalışma süresi şartı hariç olmak üzere, aranan diğer özel şartları taşımaları kaydıyla, sınavsız, genel hükümlere göre atanabilirler.” yönündeki hüküm, İtfaiye ve Zabıta Müdürü kadrolarına yapılacak atamaların görevde yükselmeye tabi olmadan yapılacağı temel kabulünün üzerine düzenlenmiş gibi görünmektedir.

Bu nedenle, önceki değerlendirmelerimizi saklı tutarak, Belediye Zabıta Yönetmeliği ile Belediye İtfaiye Yönetmeliği hükümlerine de girmeden diyebiliriz ki; anılan zabıta ve itfaiye müdür kadrolarına yapılacak atamalarda, görevde yükselme sınavı gerekmeyecek, ancak Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesindeki şartlara uyularak atamalar gerçekleştirilecektir.

2.2. Teşkilatta Bekleme Süresi

Açıkça ifade etmek gerekirse, zaman zaman idare mahkemelerinde dava konusu olmuş olmasına rağmen, üzerinde teferruatlıca durulmayan bir husus, Zabıta ve İtfaiye Müdürü olarak atanacakların, zabıta ve itfaiye teşkilatında belli bir süre çalışma mecburiyetinin olup olmayacağı hususudur.

Öncelikle, bu konuda hem Zabıta, hem de İtfaiye Yönetmeliklerindeki hükme bakmamız uygun olacaktır.

Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17 nci maddesinin 1 numaralı fıkrasına göre; Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.

…..” denilerek birçok unvan için gerekli şartlar sıralanmıştır.

Aynı maddenin 2 numaralı fıkrasında ise şu düzenleme yer almıştır: “Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz.”

Benzer düzenleme, Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 19 uncu maddesinde de mevcuttur.

Her iki hükümde de, “Bu sürelerin en az iki yılının zabıta/itfaiye teşkilatında geçmiş olması şarttır.” şeklinde bir düzenleme mevcuttur. Maddenin, ilk fıkrasında müdür ve daire başkanı kadrolarını görevde yükselme şartları dışında tutacak bir düzenleme olmasına rağmen, ikinci fıkrasında ise teşkilat içerisindeki görevlere görevde yükselme suretiyle asaleten atanabilmek için, teşkilat içerisinde en az iki yıl çalışmış olma şartını getirmiştir.

Açık bir şekilde ifade edilecek olur ise, ne şahsımız ne de uygulayıcılar bu teşkilatta iki yıl çalışma mecburiyetini, müdür ve daire başkanı kadrolarına atanmak için zorunlu bir şart olarak yorumlamamıştır ve bu şekilde uygulamamıştır.

Buna karşılık, idari yargı mercileri de bu konuya farklı yorumlar getirmiştir. Bu çerçevede, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu aldığı bir kararla, konuya farklı bir boyut kazandırmıştır.

Öncelikle belirtelim ki; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurul kararları (İDDK) hukuki anlamda, hakimlerin uyması gereken zorunlu kararlardan olmamakla birlikte, Danıştay'ın en üst organlarından birisi tarafından alındığı için, neredeyse İçtihadı Birleştirme Kurul kararı niteliğindedir. Yasada yazmamış olsa da, Danıştay İDDK kararlarına, idareler ve hakimler genelde dikkat göstermektedir.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 23/10/2019 tarih ve Esas No: 2018/137, Karar No: 2019/4596 kararında; Belediye Başkanlığı bünyesinde tekniker olarak görev yapmakta iken, zabıta müdürü olarak atanan bir memurun, bu atama işleminin geri alınmasına ilişkin işlemin iptali üzerine devam eden yargısal süreç sonucunda verdiği karar, yukarıda da belirttiğimiz üzere tüm yargılarımızı değiştirmiştir.

Kararda, yapılan değerlendirmelerden sonra “Bu kapsamda, zabıta müdürü kadrosuna atanacakların görevde yükselme sınavına tabi tutulamayacağı açıktır. Ancak, zabıta müdürü kadrosuna atanabilmek için atanacak kişinin hizmet süreleri yönünden 657 sayılı Kanun’un 68. maddesinin (B) bendinde yer alan şartları taşımaları yanında ayrıca en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olması gerekmektedir.” denmiştir.

3. Sonuç

Yukarıda da belirttiğimiz üzere, ne şahsımız ne de uygulayıcılar Yönetmeliklerde yer alan bu teşkilatta iki yıl çalışma mecburiyetini, zabıta müdürü kadrolarına atanmak için zorunlu bir şart olarak yorumlamamıştır ve bu şekilde uygulamamıştır.

Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunun yukarıda tarih ve numarası verilen kararında, açık bir şekilde zabıta müdürü kadrosuna atanabilmek için, zabıta teşkilatında en az iki yıl süre ile çalışılması gerektiği hususuna kararında yer vermiştir. Bu kararı, itfaiye teşkilatına da teşmil etmemiz mümkündür.

Bundan sonraki uygulamalarda, hatta yapılacak Yönetmelik düzenlemelerinde söz konusu kararda değinilen hususun dikkate alınacağını/alınması gerektiğini düşünmekteyiz.