TWITTER FACEBOOK
| | | |

Belediye Meclisleri 3 Ay Erteleniyor. Seçilmiş Encümen Üyelerinin Durumu Ne Olacak?

MİARGEM Başkanı Halil MEMİŞ, meclislerin ertelenmesi sonucu yapılamayan encümen seçimlerinin doğal sonucu olarak encümenlerin kimlerle toplanacağını değerlendirdi. (27.03.2020 - 13:57)

BELEDİYE MECLİSLERİ 3 AY ERTELENİYOR, SEÇİLMİŞ ENCÜMEN ÜYELERİNİN DURUMU NE OLACAK?

Halil MEMİŞ[1]

MİARGEM Başkanı

İçişleri Bakanlığı’nın 26.03.2020 tarihinde yayınlanan Genelgesi ile; valilik ve kaymakamlıklarca 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 27’nci ve 72’nci maddeleri hükmü uyarınca büyükşehir, il, ilçe, belde belediyeleri ve mahalli idare birlikleri meclisleri ile il genel meclislerinin Nisan, Mayıs ve Haziran ayı toplantılarının ertelenmesinin sağlanması istenmiştir.

Bu genelgeye dayanılarak Valilik ve Kaymakamlıklar da ilgisine göre; büyükşehir, il, ilçe, belde belediyeleri ve mahalli idare birlikleri meclisleri ile il genel meclislerinin Nisan, Mayıs ve Haziran ayı toplantılarının ertelenmesi yönünde tasarruflarda bulunmaya başladılar.

Alınan bu tedbirler karşısında, belediye meclislerinin toplanma imkanı, sadece görevlerinin aksamaması/devamı için meclisin toplanmasının çok zorunlu olduğu hallere münhasır olarak, söz konusu olacaktır.

Bu durumda da, ilgili mevzuatı çerçevesinde olağanüstü toplantı yapılmasına gerekli sağlık tedbirlerinin alınması sağlanarak yine ilgisine göre Valilik ve Kaymakamlıklarca izin verilebilecektir.

Bu süreçte;

- Faaliyet Raporu ile Kesin Hesabın yapılacak ilk olağan toplantıda (muhtemelen Temmuz) meclislerde görüşülmesi gerekecektir.

- Denetim Raporları ile ilgili süreç devam edecektir. Burada bir aksamaya meydan verilmeyecektir.

- Yeni encümen üyesi seçimleri de yapılacak ilk olağan toplantıda yapılacaktır.

Faaliyet Raporu ile Kesin Hesabın yapılacak ilk olağan toplantıda (muhtemelen Temmuz) meclislerde görüşülmesi ile ilgili olarak herhangi bir sorun yoktur.

Denetim Komisyonu Raporlarının ilk olağan toplantıda belediye meclisine sunulması (oylama yapılmayacak, sadece bilgi verilecektir.) hususu, 5393 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde düzenlenmemiş olsa da, Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinin 22 nci maddesinin beşinci fıkrası hükmü gereğidir.

Tereddütler, encümenlerin seçilmiş üyelerinin görevlerinin bu üç aylık sürede devam edip etmeyeceği noktasında yoğunlaşmaktadır.

Türkiye Belediyeler Birliğinin resmi Twitter adresinden (@TBB) yapılan paylaşımla (Erişim tarihi: 26 Mar 2020 / ÖS 4:50), mevcut belediye encümeninin ve ihtisas komisyonlarının yenileri seçilinceye kadar görevine devam edeceği yönünde bilgi verilmiştir.

Bunun yanında, 27.03.2020 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün yayınladığı genelge ile;

1. Meclis toplantılarının ertelenmesi dolayısıyla Nisan, Mayıs ve Haziran ayı toplantılarının gerçekleştirilmemesi nedeniyle bu aylarda görüşülmesi gereken konuların yapılacak ilk toplantıda görüşülerek karara bağlanması,

2. Belediye meclisinin toplanamaması sebebiyle encümen ve ihtisas komisyonu üyelerinin seçilememesi halinde ilk toplantıda seçimlerin yapılması, seçimler yapılıncaya kadar mevcut encümen ve ihtisas komisyonu üyelerinin kamu hizmetlerinde devamlılık ilkesi gereği görevlerine devam etmesi,

Gerektiği belirtilmiştir.

Genelgenin tam metni için tıklayınız.

Sonuç:

1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin;

97 nci maddesine göre; “Mahalli idareleri ve bunların merkezi idare ile olan alaka ve münasebetlerini düzenlemek,” görevi Çevre ve Şehircilik Bakanlığına,

100 üncü maddesine göre; “Mahalli idarelerin iş ve işlemlerine dair mevzuatla verilen görev ve hizmetleri yapmak, takip etmek, sonuçlandırmak ve geliştirmek,” görevi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğüne,

260 ıncı maddesine göre; “Bakanlığın[1] mahalli idareler üzerinde sahip olduğu vesayet yetkisinin mevzuat hükümleri gereğince uygulanmasını sağlamak,” görevi İçişleri Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığına,

Verilmiş olması karşısında, mahalli idarelerin Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün belirtilen genelgesi doğrultusunda hareket etmelerinin gerektiği, bu çerçevede;

1. Faaliyet raporu, kesin hesap ve meclis toplantılarının ertelenmesi dolayısıyla Nisan, Mayıs ve Haziran ayı toplantılarında görüşülmesi gereken konuların yapılacak ilk toplantıda (muhtemelen Temmuz ayı) görüşülerek karara bağlanması,

2. Belediye meclisinin toplanamaması sebebiyle encümen ve ihtisas komisyonu üyelerinin seçilememesi halinde ilk toplantıda (muhtemelen Temmuz) seçimlerin yapılması, seçimler yapılıncaya kadar mevcut encümen ve ihtisas komisyonu üyelerinin kamu hizmetlerinde devamlılık ilkesi gereği görevlerine devam etmesi,

Gerekmektedir.

Değerlendirme:

Öncelikle ifade etmeliyiz ki, belediyelerimiz Değerlendirme bölümünde bahsettiğimiz gibi, Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün genelgesi çerçevesinde hareket etmeleri kaçınılmazdır.

Bu satırlardan itibaren ifade ettiğimiz hususlar, tamamen şahsi değerlendirmemiz olacaktır.

Meclis toplantıları yapılamayacağına göre, ihtisas komisyonlarına da herhangi bir konu havale edilemeyecek, dolayısıyla görevlerine devam söz konusu olmayacaktır.

Gelelim encümen üyelerinin görevlerine devam etmesi noktasındaki değerlendirmemiz ise şu şekildedir:

5393 sayılı Belediye Kanunu”nun belediye encümenini düzenleyen 33 üncü maddesine göre, belediye encümen üyeleri, belediye meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği üyeler ve belediye bürokratlarından oluşur ve encümenin başkanlığını belediye başkanı yapar.

Aynı madde, dikkatli incelendiğinde, her halükarda tek sayıdan oluştuğu, memur üyeler ile seçilmiş üyelerin birbirine eşit olduğu anlaşılacaktır. Bunun doğal sonucu, belediye başkanının sadece memur üyelerle toplantı yeter sayısını oluşturacağıdır.

Belediye Kanunu’nun anılan maddesi, belediye encümenin seçilmiş üyelerinin bir yıl süre için seçileceğini amir iken, bu sürenin de Nisan’ın ilk haftası (büyükşehirler belediyelerinde ikinci haftası) dolacağı da açık iken, hangi hukuki mesnetle ertelenme süresince bunların görev yapacağını söyleyebiliriz.

Kanun hükmü kesindir ve hiçbir istisnaya yer vermemiştir. Belediye encümeninin seçilmiş üyeleri, bir yıl süre ile seçilirler ve bu süre bittiğinde tekrar seçim yapılmadan bir yıldan fazla süre ile görev yapmaları mümkün değildir.

Belediye encümeninin sadece atanmış (memur) üyeleri ile görev yapacağına ilişkin delilimiz, bu konu ile birebir aynı olmasa bile Belediye Kanunu’nun 31 inci maddesinde mevcuttur. Kanun anılan maddede meclisin feshi halinde, meclis görevinin bile encümenin atanmış üyelerince yerine getirileceğini kabul etmişken, bizim encümen görevini sadece atanmışların yapamayacağını ifade etmemiz veya bundan imtina etmemizin şahsımızca tereddütlü karşılandığını ifade etmeliyiz.

Bir an şöyle düşünsek, belediye meclisi Nisan ayı toplantısını yapmış/yapamamış olsaydı ve herhangi bir şekilde Nisan ayında encümen üyeleri seçimini yapamamış olsaydı, bu durumda belediye encümeninin seçilmiş üyeleri görevlerine devam edebilecekler miydi? Süreleri, bir yıl olduğu için gayet doğal bir şekilde devam etmeyeceklerdi. Takip eden encümen toplantıları, encümen seçimi yapılıncaya kadar, memur üyelerle devam edecekti.

Sonuç itibariyle ifade etmeliyiz ki; belediye encümeninin seçilmiş üyelerinin encümendeki görev süreleri, seçilmelerinin üzerinden bir yıl geçmekle hukuken (Kanunen de) sona ermektedir. Ne İçişleri Bakanlığı genelgesi, ne de Valilik ve Kaymakamlık kararları, Kanunun aksine bu sürenin uzatılmasını sağlayamaz (ki zaten ne Genelge de, ne de kararlarda böyle bir husus yer almamaktadır), bunu sağlayacağına delalet eden hiçbir hukuki metin de mevcut değildir.

Son olarak ifade etmeliyiz ki, belediyelerle ilgili görüş verme ve düzenleyici işlem tesis etme görevi verilen Bakanlık birimlerince yapılan düzenlemelere veya gönderilen tamimlere uyulması öncelik taşımaktadır. Bu nedenle, belediyelerimiz Bakanlık genelgesine göre hareket etmelidirler.

 

[1] İçişleri Bakanlığı Eski Başkontrolörü

Manisa BŞB Eski Genel Sekreteri