TWITTER FACEBOOK
| | | |

Belediye Başkanı ve Meclis Üyelerinin Mali ve Sosyal Hakları

Bu yazı, belediye başkanları ve belediye meclis üyelerinin mali ve sosyal haklarına ilişkindir. (09.04.2019 - 00:17)

BELEDİYE BAŞKANI VE MECLİS ÜYELERİNİN MALİ VE SOSYAL HAKLARI

Halil MEMİŞ[1]

MİARGEM Başkanı

1. Genel Olarak

Belediye başkanları ve belediye meclis üyeleri, yürüttükleri çalışmalar karşısında ödenek veya huzur hakkı elde ederler.

Belediye meclis üyeleri, meclis komisyonlarında ve belediye encümeninde yer alırlar. Aynı zamanda, belediye başkanı görevde bulunmadığı dönemlerde, yerine belediye meclis üyelerinden birini vekil olarak görevlendirir.

Belediye başkanları ve başkan vekilleri, başkanlıktan veya vekillikten dolayı ödenek, belediye başkanı ve meclis üyeleri, meclis toplantılarından dolayı huzur hakkı, meclis üyeleri komisyon toplantılarından huzur hakkı, belediye başkanı ve belediye meclis üyeleri encümen üyeliğinden dolayı ödenek alırlar.

2. Belediye Başkan Ödeneği

2.1. Belediye Başkan Ödeneği

Belediye başkanının özlük hakları, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 39 uncu maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, belediye başkanları, başkanlık görevinden dolayı aylık ödenek alırlar ve bazı sosyal haklara sahiptirler.

Belediye başkanlarının tamamı, eşit ödenek almamaktadır. Kanunun 39 uncu maddesinde, belediye nüfuslarına göre farklılık arz etmektedir. Başkanların ödeneği, belediyelerin nüfuslarına göre yapılmış gruplandırmaya göre öngörülen gösterge rakamlarının Devlet memurları katsayısı ile çarpılması sonucu bulunur.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun  "Belediye başkanının özlük hakları" başlıklı 39 uncu maddesine göre;

Belediye başkanına nüfusu;

a) 10.000'e kadar olan beldelerde 000,

b) 10.001'den 50.000'e kadar olan beldelerde 80.000,

c) 50.001'den 100.000'e kadar olan beldelerde 100.000,

d) 100.001'den 250.000'e kadar olan beldelerde 000,

e) 250.001'den 500.000’e kadar olan beldelerde 135.000,

f) 500.001’den 1.000.000’a kadar olan beldelerde 155.000,

g) 1.000.001’den 2.000.000’a kadar olan beldelerde 190.000,

h) 2.000.001’den fazla olan beldelerde 230.000,

Gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık brüt ödenek ödenir. Maddedeki Ek gösterge, 2019 Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu eki K Cetvelinde belirtilen 2280 rakamı eklenmesi suretiyle belirlenmektedir.

Nüfusu 50.001'den az olan il merkezi beldelerde bu ödeneğin hesaplanmasında  (100.000) gösterge rakamı esas alınır.

Belediye başkan ödeneklerinin ne zaman ödeneceği konusunda herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Kanaatimizce, belediye başkanlarının sosyal hak ve yardımlar bakımından memur gibi değerlendirildiklerini dikkate aldığımızda, belediye başkanlarının ödeneklerinin peşin veya takip eden ay başı verilmesinde herhangi bir engel bulunmamaktadır.

Belediye başkanının görevli, izinli ve hasta bulunduğu sürelerde ödeneği kesilmeyecek, belediye başkanları görevli, izinli ve hasta olduğu sürelerde de ödeneklerini almaya devam edeceklerdir.

2.2. Belediye Başkan Vekili Ödeneği

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Başkan vekili" başlıklı 40 ıncı maddesine göre; belediye başkanı izin, hastalık veya başka bir sebeple görev başında bulunmadığı hâllerde, bu süre içinde kendisine vekâlet etmek üzere, belediye meclisi üyeleri arasından birini başkan vekili olarak görevlendirir.

Başkan vekili, başkanın yetkilerine sahiptir.

Başkan vekiline, görev süresince başkana ödenen aylık brüt ödeneğin gün hesabı üzerinden ödenek verilir.

3. Belediye Encümen Üyesi Ödeneği

3.1. Normal Belediyelerde

İl, ilçe, büyükşehir ilçe ve belde belediyelerinde belediye encümeni, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 33 üncü maddesine göre, belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında;

a) İl belediyelerinde ve nüfusu 100.000'in üzerindeki belediyelerde, belediye meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği üç üye, malî hizmetler birim amiri ve belediye başkanının birim amirleri arasından bir yıl için seçeceği iki üye olmak üzere yedi kişiden,

b) Diğer belediyelerde, belediye meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği iki üye, malî hizmetler birim amiri ve belediye başkanının birim amirleri arasından bir yıl için seçeceği bir üye olmak üzere beş kişiden,

Oluşur.

Bu şekilde belediye encümeninde yer alan belediye başkanı ve meclis üyelerine, Kanunun "Encümen üyelerine verilecek ödenek" başlıklı 36 ncı maddesinde yer alan hüküm doğrultusunda ödenek verilir.

Buna göre; belediye encümeni başkan ve seçilmiş (meclis üyesi) üyelerine, nüfusu 10.000'e kadar olan belediyelerde (3.500), nüfusu 10.001-50.000'e kadar olan belediyelerde (4.500), 50.001-200.000'e kadar olan belediyelerde (6.000) ve 200.001'in üzerinde olan belediyelerde ise (7.500) gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık brüt ödenek verilir.

3.2. Büyükşehir Belediyelerinde

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 16 ncı maddesine göre; büyükşehir belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında, belediye meclisinin (...)(1) kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri genel sekreter, biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere belediye başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur.

Belediye başkanının katılamadığı toplantılarda, encümen toplantılarına genel sekreter başkanlık eder.

Büyükşehir belediye encümeninin başkanı ve seçilmiş üyelerine, (12.000) gösterge rakamının Devlet memur aylıkları için belirlenen katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık brüt ödenek verilir.

4. Huzur Hakkı

Huzur hakkı; belediye meclis başkanı ve meclis üyelerine, meclis ve komisyon toplantılarına katılmaları karşılığında ödenen bir ücrettir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Huzur ve izin hakkı" başlıklı 32 nci maddesine göre;

Meclis başkan ve üyelerine, meclis ve komisyon toplantılarına katıldıkları her gün için huzur hakkı ödenir. Huzur hakkının miktarı, o belediyede belediye başkanına ödenmekte olan aylık brüt ödeneğin günlük tutarının üçte birini geçmemek üzere meclis tarafından belirlenir.

 Huzur hakkı ödenecek gün sayısı, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 20, 24 ve 25 inci maddelerde belirtilen toplantı günü sayısından fazla olamaz ve meclis üyelerine aynı gün için birden fazla huzur hakkı ödenemez.[2]

5. Diğer Mali ve Sosyal Haklar

5.1. Emekli Belediye Başkanlarının Emekli Aylığı

Belediye başkanı seçilmeden önce veya belediye başkanı olduktan sonra kendilerine emekli aylığı bağlanan belediye başkanları, 5355 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 30 ncu maddesi uyarınca, emekli aylıkları kesilmeksizin belediye başkanı ödeneği de almaya devam edeceklerdir.

5.2. Belediye Başkanlığı ve Meclis Üyeliğinde Geçen Sürelerin Memuriyette Değerlendirilmesi

Belediye başkanlığı yapmış olanların veya belediye meclis üyeliği yapmış olanların, sonradan Devlet memuru olarak atanmaları halinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesi gereğince başkanlıkta veya meclis üyeliğinde geçmiş sürelerinin tamamı, memuriyette geçmiş sayılır. Bu süreler memuriyette geçmiş gibi değerlendirilerek derece ve kademe ilerlemesinde sayılacaktır. Ancak daha önce belediye başkanlığı görevinde bulunmak doğrudan Devlet memurluğuna atanmak için bir hak teşkil etmeyecektir.

5.3. Sosyal Hak ve Yardımlar

5393 sayılı kanunun 39 uncu maddesinde, belediye başkanlarının ödeneklerinin ve huzur haklarının yanında, ne tür sosyal hak ve yardımlardan yararlanacakları da hükme bağlanmıştır. Buna göre; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca Devlet memurları ile bakmakla yükümlü bulundukları için uygulanan sosyal hak ve yardımlar, aynı esas ve usûllere göre belediye başkanları ile bakmakla yükümlü bulundukları için de uygulanır.

Bu madde hükmü gereği 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca Devlet memurları ve bakmakla yükümlü bulundukları için uygulanan sosyal hak ve yardımlar;

- Aile yardımı

- Doğum Yardımı

- Ölüm Yardımı

- Tedavi yardımı

- Yiyecek yardımı aynı esas ve usullere göre belediye başkanları ve bakmakla yükümlü bulundukları için de uygulanacaktır.  

5.4. İzin Hakkı

Kanunun 32 nci maddesine göre; meclis üyeleri hastalıkları süresince izinli sayılır. Ayrıca mazeretleri durumunda, bir yıl içindeki toplantı süresinin yarısını aşmamak şartıyla istekleri üzerine meclis tarafından izin verilebilir.

Kanunda, belediye başkanlarının nasıl izin kullanacakları hususunda bir düzenleme yer almamaktadır. Uygulamada belediye başkanları ayrılış ve başlayış tarihlerini o yerin mülki idare amirlerine bildirmek suretiyle izin kullanabilmektedir. İzin sürelerinin ne kadar olacağının takdiri kendilerine aittir. Ancak bu izin süresinin, belediye hizmetlerini aksatabilecek kadar olmaması gerekir.

 

[1] İçişleri Bakanlığı E. Başkontrolörü | E. Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri | E. Belediye Birliği Genel Sekreteri | Sosyal Medya (Facebook, İnstagram, Twitter, Linkedin): @HalilMemisTR

[2]5393 sayılı Belediye Kanunu

Meclis toplantısı

Madde 20- Belediye meclisi, her ayın ilk haftası, önceden kararlaştırdığı günde toplânır.

..............

Bütçe görüşmesine rastlayan toplantı süresi en çok yirmi gün, diğer toplantıların süresi en çok beş gündür.

...........

İhtisas komisyonları

Madde 24- .......................

Meclis toplantısını müteakip imar komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırır. Komisyonlar kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını bu sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır.

......................

Denetim komisyonu

Madde 25- ............

Komisyon, çalışmasını kırkbeş işgünü içinde tamamlar ve buna ilişkin raporunu mart ayının sonuna kadar meclis başkanlığına sunar.

....................